Nieuwe media en journalistieke normen

In de laatste post ben ik geëindigd met Felix Salmon’s conclusies over weblogs en journalistiek. Twee aspecten van zijn conclusie gingen over de ethische en normatieve kant van journalistiek (het derde aspect was dat hij de betekenis van de term ‘journalistiek’ zelf in vraag trok). Om samen te vatten: weblogs hebben andere normen en waarden dan oude journalistiek en deze verschillen liggen eerder op een spectrum dan dat ze duidelijke lijnen voorstellen.

In deze post doe ik verder onderzoek naar deze ethische kwesties. Deze ethische vragen kwamen al naar voor in mijn vorige posts en we hebben al verschillende standpunten over de ethische kant van nieuwe media besproken. In deze post zal ik proberen tot een samenvattende conclusie te komen. Ik ga geen finaal standpunt opnemen maar eerder met een open stelling concluderen, die inspraak toelaat en hopelijk discussie opwekt, wat overeenkomt met hoe het gebruik van deze nieuwe media gekarakteriseerd wordt.

Traditionele en nieuwe media normen

Toch kunnen we al een aantal vragen beantwoorden. Een initiële vraag in verband met nieuwe media is: Moeten we de traditionele ethiek van journalistiek aanpassen aan nieuwe media? Een mogelijk antwoord op deze vraag is: neen, want deze ethische code overstijgt de media waarin journalistiek gedaan wordt. Dit eerste antwoord valt te betwisten. Als we de geschiedenis van de normen en waarden van journalistiek bekijken dan blijkt dat de vorm en de verspreiding van het medium deze normen bepaalt. Zo zien we bijvoorbeeld dat in de Amerikaanse pers de norm van objectiviteit pas te boven komt wanneer de pers een groter publiek probeert aan te spreken (Bennet 1996, 146-149). Toen kranten nog een kleinschaliger medium waren, en toen ze dus een kleinere lezersgroep hadden die een bepaalde politieke voorkeur had, waren journalisten heel open over hun partijdigheid (ibid). Hoe partijdiger je toen was, hoe meer je je publiek ging aanspreken.

Een ander mogelijk antwoord is dat we de normen van journalistiek moeten aanpassen aan de nieuwe media. Nu, we hebben hierover al diepgaande artikels, video’s en interviews besproken. We hebben nooit de conclusie gezien dat de journalist die voor de oude media werkt zijn oude normen moet aanpassen aan nieuwe media. We hebben voorstellen gezien waar de nieuwe media zijn eigen normen heeft en waar de oude media zijn traditionele normen behoudt. De vraag is dan of dit wel mogelijk is. Laten we eerst even terug gaan naar Blood’s artikel. Zij zei dat weblogs een media zijn waarmee we de oude media controleren en waarmee we onze gedachten en bedenkingen over de oude media kunnen uiten. Het is dus een soort van tweedegraads of ‘second-order’ media. Blood zei ook dat dit geen journalistiek is. Op het eerste zicht zal het dan ook geen repercussies meebrengen voor de normen van oude media journalistiek. Maar, als de oude media journalistiek constant wordt gemonitord door bloggers en als de commentaar van deze ‘monitors’ door oude-media lezers wordt gelezen, dan, als we Bennet’s historische analyse van journalistiek zouden doortrekken, zullen de oude-media journalisten wel rekening houden met hoe ze door bloggers worden weergeven.

De vraag is dan of deze bloggers de oude media beoordelen op in hoeverre maten ze de traditionele normen volgen of dat ze deze beoordelingen maken volgens nieuwe normen. In de artikels die we tot nu toe hebben besproken worden bloggers voorgesteld als watchdogs die de journalisten controleren op hoe objectief en transparant ze zijn en dat ze dit doen door verschillende kranten en journalisten te vergelijken. Als we Blood’s redenering volgen, dan zullen weblogs er alleen maar voor zorgen dat journalisten hun eigen traditionele waarden harder gaan toepassen zodat de bloggers hun niet kunnen vangen op subjectiviteit en foute rapportering. Er is dan dus geen nood om de traditionele normen aan te passen.

Spectra

Als we naar het interview met Felix Salmon kijken, krijgen we een ander beeld geschetst. Volgens Salmon zijn de normen van oude en nieuwe media anders maar kunnen webloggers wel tot journalisten gerekend worden en liggen deze normen en waarden op een spectrum. Het beeld dat we dan dus krijgen is dat we journalistiek kunnen opdelen tussen nieuwe en oude journalistiek en dat de waarden van elk op een gemeenschappelijk spectrum liggen. Een artikel of post kan dus een typische blogpost zijn die dan de normen en waarden die bij die kant van het spectrum horen moet volgen. Maar een blogpost kan ook dichter bij een traditioneel artikel aanleunen en dan moet het ook rekening houden met de traditionele normen. Het idee van een spectra van normen spreekt mij enorm aan en heeft zijn nut al vaak bewezen ook al maakt het ons moeilijker om dingen te kunnen categoriseren.

autism-cartoon

(http://blog.asha.org/2010/10/21/autism-spectrum-disorders-labels-categories-and-confusion-part-2/)

Bij het idee van een spectrum wordt vaak wel vergeten dat er nog altijd duidelijke verschillende soorten kunnen zijn. Denk terug aan de paradox van Sorites. Nu deze paradox heeft verschillende implicaties voor taalfilosofie en logica (zie de Stanford Encyclopedia Entry voor een goed overzicht). In ieder geval kunnen we nog altijd zeggen dat een hoop zand een hoop zand is en dat een korrel zand geen hoop zand is. Zo is het ook nog altijd duidelijk wanneer een artikel een blogpost is en wanneer het een traditioneel artikel is, ook al zijn er gevallen die ertussen vallen. Dat blogs en artikels op een spectrum liggen is een open en abstracte conclusie over de verschillen tussen nieuwe en oude media journalistiek. De vraag is dan nog steeds wat de normen zijn voor deze nieuwe media. In vorige posts heb ik verwezen naar transparantie maar er valt nog veel meer over te zeggen.

Open ethiek

Recente artikels stellen de thesis voor dat nieuwe media een open ethiek heeft. Dit houdt in dat de ethiek openstaat voor veranderingen en input van leken. Wat we hier dan zien is een verdere instantie van de universalizering, of misschien is globalisering een beter woord, en democratisering van journalistiek. Dit is een onderwerp dat deel uitmaakte van de eerste post.

Twee bekende voorstanders van zo’n open ethiek zijn Stephen J.A. Ward en Herman Wasserman (Ward & Wasserman 2014, Ward 2014, Ward & Wasserman 2011). Ward heeft een gelijkaardige kijk op de band tussen de historiek van economische modellen van media en de historiek van de ethische normen van media als Bennet:

Throughout history, the conception and content of journalism ethics in any era has been shaped by the social, technological, and economic structure of news media. (Ward 2014, 456)

Voor Ward’s eigen historische analyse zie Ward 2005. Ward karakteriseert de nieuwe media met de volgende punten. Ten eerste hebben ook niet-journalisten de kans om hun zeg te doen, het is dus een democratischer medium. Ten tweede is het een interactief medium. Ten derde is het een online medium. Het vierde punt is dat de nieuwsmedia geglobaliseerd is. Dit gaat zowel over wat er gerapporteerd wordt, hoe info vergaard wordt, het bereik en de invloed (457). De gevolgen van deze verschillen stelt Ward voor door de volgende vragen te stellen:

Questions of identity: If citizens and non-professional journalists report and analyze events around the world, who is a journalist?

Questions about scope: If everyone is potentially a publisher, do journalism and media ethics now apply to everyone? If so, how does that change the nature, practice, and teaching of journalism ethics?

Questions about content: What are the most appropriate principles, approaches, and purposes for digital journalism ethics? For example, is news objectivity still a valid ideal?

Questions about new journalism: How can new forms of journalism, e.g. nonprofit journalism or entrepreneurial journalism, maintain standards such as editorial independence from funders?

Questions about community engagement: What ethical norms should guide the use of citizen content and newsroom partnerships with external groups?

Questions about global impact: Should journalists see themselves as global communicators? How do journalists reconcile their patriotic values with their duty to humanity and to address global issues? (459)

Dit zijn goede vragen voor het begin van een discussie over nieuwe media ethiek maar ze stellen de traditionele journalistieke normen niet genoeg in vraag. Voor een diepere bespreking van deze waarden verwijs ik de geïnteresseerden naar Bennet’s artikel.

Aan het einde van Bennet’s artikel stelt hij voor dat we alleen educatief en experimenteel een nieuwe journalistieke standaard kunnen bereiken die niet in de val loopt van de oude journalistiek waar de normen van objectiviteit exact de mogelijkheid op een echte objectiviteit ondermijnt (Bennet 1996, 164). Een open ethiek lijkt een mooie manier om dit te bereiken. Als we van Ward’s vragen vertrekken wil ik de volgende twee vragen erbij voegen. Adresseren Ward’s vragen alle aspecten van de nieuwe media ethiek en kunnen we ze herformuleren zodat ze de traditionele normen niet simpelweg aannemen?

Bibliografie:

Bennet, W. L. (1996), News, the Politics of Illusion, NY: Longman

Ward, J. A. S. (2005), The Invention of Journalism Ethics: The Path to Objectivity and beyond. Montreal, Que.: McGill-Queen’s University Press.

Ward, J.A.S. (2014), Radical Media Ethics, Digital Journalism, 2:4, 455-471

Ward, J.A.S. & Wasserman, H. (2014), Open Ethics, in Journalism Studies

Ward, J.A.S. & Wasserman, H. (2010), Towards an Open Ethics: Implications of New Media Platforms for Global Ethics Discourse Journal of Mass Media Ethics, 25:275–292, 2010

Advertisements

One thought on “Nieuwe media en journalistieke normen

  1. Pingback: Nieuwe media en de toekomst van journalistiek | meersonmedia

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s